Joh. 1, 19 – 28

Een nieuw perspectief met de oproep: bereid de weg van de Heer

In beide lezingen komt een profeet naar voren, die een nieuw perspectief aankondigt, midden in een duistere tijd of een periode vol ellende. Het is een onverwachte wending die van God komt. Wij maken de laatste dagen ook veel mee, van verdriet omdat iemand gestorven is, of van pijn vanwege een operatie of ziekteproces, en de berichten daarover die ons bereiken. Wij verlangen naar een nieuwe kijk op onze werkelijkheid, zodat we niet depressief worden, maar een nieuw perspectief krijgen. Daarom willen we luisteren naar hun boodschap.

In het evangelie is het Johannes de Doper, die als getuige wordt opgevoerd. Zo begint het stukje evangelie dat we zojuist gelezen hebben: Dit dan is het getuigenis van Johannes. Getuigen kennen wij ook; getuigen is op iets of op iemand wijzen, vanuit wat je ooit gezien of gehoord hebt. Bijvoorbeeld ooggetuige zijn: ik heb het zelf gezien, ja ik heb het meegemaakt. Zo wijst Johannes hier op iemand, van wie hij een vermoeden heeft, ja hij ziet hem al aankomen. Hij zegt het eerst met een ontkenning, als hem gevraagd wordt: wie bent u? Ik ben de Messias niet. Door het zo te zeggen, ontkent hij dat hij het is, maar verwijst hij toch naar de Messias, naar wie de mensen uitzien. Het zijn immers duistere tijden en de mensen zien vol verlangen uit naar iemand die hen komt redden: de verwachte Messias. Die hoop wakkert Johannes nu aan. En als ze verder vragen waarom hij dan doopt, zegt hij: Ik doop met water, maar midden onder u staat Hij die gij niet kent: Hij die na mij komt. Johannes heeft de signalen al opgevangen. Hij ziet een nieuw perspectief: kijk goed uit, zegt hij, en bereid je voor op de komst van de Messias. Hij zegt het nu tegen ons in deze Adventstijd.

Getuigen. Kort geleden heb ik samen met Judi Wiepkema, onze huidige voorzitter, een ontmoeting gehad met Mgr. de Korte, bisschop van Den Bosch. Ik ga hier niet in op de inhoud van het gesprek, maar het viel mij op, dat hij in zo’n ontmoeting als vanzelf getuigt van zijn geloof in Christus en de drie-ene God. Ook in zijn boeken draagt hij dat geloof uit. Hij staat midden in het leven van deze tijd, heeft feeling met wat er gaande is in onze maatschappij, maar precies daarin wijst hij op de waarde van het christelijk geloof en steekt mensen een hart onder de riem. Dat vind ik bijzonder.

Op een andere manier doet Jesaja dat ook in de eerste lezing. Hij begint met te zeggen: Troost, troost, mijn volk, zegt uw God. Het is nogal wat om dat te kunnen zeggen, als je nog in de ellende zit. Want het volk is nog in ballingschap in Babylon, ver weg van hun land, voor hun gevoel ook ver weg van God. En dan ineens komt die profeet, die vanuit zijn geloof begint te getuigen en Jeruzalem aanspreekt met de woorden: troost, troost. Hij ziet dat er een nieuwe uittocht begint, een nieuwe exodus, door God zelf geleid. God zal

zijn volk leiden door de woestijn, terug naar Israël. Heb je het in de gaten? Kijk goed uit! Het is een geweldig krachtige oproep die veel van binnen in beweging brengt. Het woord troost blijft nog nagalmen. Geen gemakkelijke troost, maar wel een onverwachte wending met een nieuw perspectief. Die woorden worden nu tegen ons gezegd.

Maar beide profeten laten er wel bij horen: het is op één voorwaarde dat God komt. Wij moeten onszelf daarvoor openstellen: Bereid de weg van de Heer. Ze roepen het ook tot ons: Maak recht de weg van de Heer. Ze vragen om onze inzet: maak schoon schip. Zoiets als bij een verhuizing: ruim de rommel op die je lange tijd hebt opgespaard, weg ermee. Maar ook gaat het om de ommekeer in de verhouding naar elkaar. Het is in de spiegel durven kijken: zuiver je hart van het vuil dat erop ligt, van boosheid of wrok tegen je naaste, van ongeloof in Gods bemoeienis met ons. Maak je hart open, vanuit het geloof dat God opnieuw inbreekt in onze tijd, in onze wereld.

Ik hoop dat Hij ook een nieuwe beweging aanbrengt in onze gemeenschap: een beweging van heilige Geest. Maar niet zonder dat wij ons hart ervoor openstellen, ervoor klaar maken.