Joh. 17, 20 – 26

Gebed om heilige Geest

De tijd tussen Hemelvaart en Pinksteren wordt in de traditie gezien als een tijd van gebed om heilige Geest. Om in de spanning van de wereld waarin wij leven, rechtop te blijven en de kracht van heilige Geest aan te roepen, zoals in het lied dat we met Hemelvaart gezongen hebben: Veni sancte Spiritus, Kom heilige Geest. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat in beide lezingen de nadruk ligt op het gebed of beter op de biddende mens: op Stefanus en op Jezus.

In de eerste lezing uit de Handelingen horen we over Stefanus. Hij is vol van heilige Geest en houdt een heel bewogen toespraak, maar op een gegeven moment wordt de menigte zo woedend, dat ze luid beginnen te schreeuwen, als één man op hem afstormen, hem buiten de stad Jeruzalem slepen en hem stenigen. Wat een tegenstelling! Een verhaal vol woede en geweld, en daartegenover Stefanus, die blijft vertrouwen op de zachte krachten in hem. Wat beroert hem op zo’n cruciaal moment, en hoe komt hij tot gebed? Als ik naar de lezing kijk, staat er eerst dat hij een visioen heeft: zijn blik is op de hemel gericht en hij ziet Jezus staande aan Gods rechterhand. Ik dacht: hij moet Jezus goed gekend hebben, op een of andere manier een verbinding met hem gehad hebben, misschien heeft hij ook zijn lijden en dood meegemaakt. Maar nu ziet hij Jezus staande aan Gods rechterhand. Hij ziet, dat Jezus bij God thuis is gekomen en hem – Stefanus - van daaruit moed inspreekt, hem kracht geeft om in het lijden dat hém nu overkomt, trouw te blijven. Vervolgens staat er, dat wanneer hij gestenigd wordt, hij Jezus aanroept met de woorden: Heer Jezus, ontvang mijn geest. Dit is een gebed voor hemzelf, waarin hij zich zo vlak voor zijn dood toevertrouwt aan Jezus, zijn Heer en vriend. Ten slotte valt Stefanus op zijn knieën en bidt: Heer, reken hun deze zonde niet aan. Dit gebed moet uit de diepte van zijn hart komen. Hij ziet het kwaad dat de mensen hem aandoen, maar heeft ook weet van de oneindige barmhartigheid van God en bidt om vergeving, niet voor hemzelf, maar voor degenen die hem het leven ontnemen. Groots vind ik dit gebed van Stefanus; groots, als iemand zo kan bidden vanuit zijn verbondenheid met God. Bovendien was dit gebed ook van toepassing op Paulus, want de getuigen legden hun kleren bij hém neer; hij stemde dus in met die steniging van Stefanus. Maar misschien mogen we zeggen dat dit gebed van Stefanus vrucht heeft gedragen, omdat de Geest heeft doorgewerkt in de apostel Paulus.

En dan het gebed van Jezus in het evangelie. Als wij – met de leerlingen van toen – Jezus zo horen bidden, worden we er stil van. We worden binnengetrokken in een intimiteit die ons ver overstijgt: in de liefde die er is tussen Jezus en God die hij zijn Vader noemt. In het gebed dat Jezus uitspreekt, is het alsof hij vanuit het diepst van zijn hart tot één smeekbede komt: dat zij allen één mogen zijn, zoals U, Vader, in mij en ik in U.

Herhaaldelijk klinkt het woord één, om het goed tot zijn leerlingen te laten doordringen: opdat zij de eenheid zullen bewaren met elkaar in Hem. En we weten dat die eenheid er niet zomaar is, maar steeds opnieuw opgebouwd, ja soms bevochten moet worden. Ik heb dat gezien in de retraite die wij vorige week meegemaakt hebben, samen met Tineke. Daar kan ik niet zoveel over vertellen, omdat het privé is. Maar ik kan wel zeggen, dat ook wij tot een soort bidden kwamen. Door dat te doen kwamen allerlei bewegingen uit ons hart naar boven. Soms was er een duidelijke verscheurdheid in onszelf te zien, die weliswaar veroorzaakt was door invloeden van buiten, maar die toch een verscheurdheid was in eigen hart, een pijnlijke kant. Het gebed was dan ook: om tot genezing, tot heelheid te komen. Soms ook voelden we de angst voor de ander, voor broederschap/ zusterschap en was ons gebed om daardoorheen te gaan, om met elkaar verbonden te raken in God en zo tot vrede te komen. Het gebed om eenheid heeft dus ook met ons te maken, op verschillende manieren. Vul dat maar in vanuit je eigen ervaring en gedachten. Dagen van gebed zijn het tussen Hemelvaart en Pinksteren. Mogen wij ons laten meenemen en bidden: Kom heilige Geest.