Luc. 2, 15 – 21

Twijfel

Het einde van het oude jaar en het begin van het nieuwe jaar volgt altijd een bepaald, vast patroon. Op het einde van het jaar krijgen we de lijstjes: de beste musicus, of de band, of de zanger van het jaar (de Top2000), net als de sporter, politicus, schrijver, gebeurtenis en uitspraak. Als je maar op nr. 1 komt te staan.

En nu, in het nieuwe jaar, is het aan de voorspellingen: de Waarzeggers. Hoe gaat het nieuwe jaar eruit zien? Oorlog en vrede: ‘Dit jaar eindigt de oorlog in Oekraïne’ - en Poetin zal worden afgezet, of hij treedt zelf terug. We weten het zeker, want de Waarzegger heeft het gezegd! Er zullen Biowapens op het toneel verschijnen, er komt dit jaar een zonnestorm waardoor onze telefoons en tablets niet meer zullen werken. We krijgen een nog hetere zomer, en ook de Chatbot zal doorbreken – het is maar dat u het weet. Allemaal zekerheden.

En dan lezen we over de aankondiging van de Engelen over de geboorte van het kind. Het is geen zekerheid, maar een belofte. Een voorspelling van de komst van de Messias. En dan zijn er twee reacties. De ene is die van de herders: die weten het ook zeker, want het is hen gezegd, en ze gaan het gewoon vertellen. En zo is het. Daarna gaan ze weer naar hun eigen plek terug, en ook daar gaan ze het weer vertellen. Ze geloven er echt heel erg in. De andere staat in vers 19: ‘Maria bewaarde dit alles in haar hart en dacht erover na.’ Dat heb ik altijd gelezen als ‘oké, het volgende vers graag’. Maar in de voorbereiding op deze dienst stootte ik op uitspraken van enkele exegeten die zeggen: het is wel heel specifiek wat daar gezegd wordt: Maria twijfelt. Zij overweegt, twijfelt en mediteert over iets dat door de Engelen is aangezegd. Een voorspelling, en die moet toch uitkomen? En toch twijfelt zij.

Hoe kan deze twijfel ons houvast geven in deze tijd, in dit nieuwe jaar? Hoe kan het een baken zijn, in deze tijd van oorlog, klimaatverandering, maatschappelijke onrust en polarisatie tussen rijk en arm, NOS en Ongehoord Nederland? Het geeft geen externe houvast in de vorm van Herders, een complottheorie, een sterke leider, of heel veel geld of een baanbrekende technologie, of het Koningshuis. Het geeft een innerlijk houvast. In de lezingen zie ik daarvoor twee aanwijzingen. De ene is: blijf tussen de polen, de tegenstellingen, die er altijd zullen zijn. Houd het daartussen uit. Tussen de aankondiging – maar het niet kunnen aannemen. Tussen goed en kwaad. Tussen economie en natuur. Blijf zoeken en vind, soms. Blijf elkaar opzoeken in die twijfel, om het daarbij uit te kunnen houden. Het tweede is uit Numeri: gezegend worden betekent: geënt worden. Geënt worden op Gods stam van de olijfboom, of de wijnstok. De zekerheid dat we gezegend worden in het nieuwe jaar en in alle jaren die nog komen. We worden geënt op de boom van de twijfel. Gelukkig Nieuwjaar!